iMage: GenAI
යෝජිත ‘ත්රස්තවාදයෙන් රාජ්යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත’ (PSTA) සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ විශේෂ නියෝජිතයින් පිරිසක් ශ්රී ලංකා රජය වෙත සිය දැඩි අවධානය සහ විවේචනයන් එල්ල කර තිබේ. 2026 පෙබරවාරි 9 වන දිනැති ලිපියක් මගින් ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ පවතින ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) සමාලෝචනය කිරීමට රජය ගෙන ඇති පියවර අගය කළ ද, නව පනත් කෙටුම්පත තවමත් ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් නීතියට අනුකූල නොවන බවයි.
අපැහැදිලි නිර්වචනය සහ අවභාවිතයේ අවදානම
මෙම පනතේ “ත්රස්තවාදය” යන්න අර්ථ දක්වා ඇති ආකාරය අතිශය අපැහැදිලි සහ පුළුල් වැඩි බව නියෝජිතයෝ පෙන්වා දෙති. ජාත්යන්තර ප්රමිතීන්ට අනුව ත්රස්තවාදය යන්න මරණය, බරපතල තුවාල හෝ ප්රාණ ඇපකරුවන් ලෙස තබා ගැනීම වැනි බරපතල ක්රියාවලට සීමා විය යුතු වුව ද, යෝජිත පනත මගින් සාමාන්ය තුවාල සිදු කිරීම, දේපළවලට හානි කිරීම හෝ සොරකම වැනි දෑ පවා ත්රස්තවාදය යටතට ගෙන තිබේ. මෙවැනි අපැහැදිලි නිර්වචන හරහා සිවිල් ක්රියාකාරීන් සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයින් ඉලක්ක කර ගනිමින් නීතිය අවභාවිත වීමේ බරපතල අවදානමක් පවතින බව ඔවුහු අවධාරණය කරති.
ප්රකාශනයේ නිදහසට සහ මාධ්යයට එල්ල වන බලපෑම
පනතේ 8(2) සහ 78 වැනි වගන්ති මගින් “රහස්ය තොරතුරු” රැස් කිරීම සහ සැපයීම අපරාධයක් ලෙස දක්වා තිබීම මාධ්ය නිදහසට එල්ල වන විශාල තර්ජනයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. හමුදා යෙදවීම්, පොලිස් විෂමාචාර හෝ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් පිළිබඳ තොරතුරු වාර්තා කිරීම පවා මෙහිදී ත්රස්තවාදී ක්රියාවක් ලෙස අර්ථකථනය විය හැකි බවත්, එය මාධ්යවේදීන් සහ පර්යේෂකයන් දැඩි පීඩනයකට ලක් කරනු ඇති බවත් මූලාශ්ර පෙන්වා දෙයි.
ඩිජිටල් පෞද්ගලිකත්වය සහ සංකේතනය (Encryption)
නූතන ඩිජිටල් අවකාශය තුළ පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කිරීමට අතිශය වැදගත් වන End-to-End Encryption – E2EE දුර්වල කිරීමට පනතේ 55(1)(අ) වගන්තිය උත්සාහ කරන බවට නියෝජිතයෝ චෝදනා කරති. සේවා සපයන්නන්ට දත්ත විකේතනය(Decrypt) කිරීමට බල කිරීම මගින් පුද්ගලික දත්තවලට රජයට අනවශ්ය ලෙස ප්රවේශ වීමේ ඉඩකඩ විවර වන බව මෙහිදී සඳහන් වේ.
පනත් කෙටුම්පතේ 55(1)(අ) වගන්තිය මගින් සේවා සපයන්නන් සතුව E2EE යතුරු නොමැති අවස්ථාවලදී පවා දත්ත විකේතනය (decryption) කිරීමට ඔවුන්ට බල කිරීමේ හැකියාව ඇති බවත්, එමගින් ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් මාර්ගෝපදේශවලට පටහැනිව සංකේතනය දුර්වල කිරීමට (weaken encryption) උත්සාහ කරන බවත් මෙහි සඳහන් වේ.
ඩිජිටල් අවකාශය තුළ පෞද්ගලිකත්වය සහ ප්රකාශනයේ නිදහස සුරැකීමට සංකේතනය(E2EE) තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බව මෙහි අවධාරණය කරයි. එසේම, සංකේතනය කළ දත්තවලට ප්රවේශ වීමට රජයන් බල කිරීමෙන් හෝ ඒවායේ “පසුදොරවල්” (backdoors) නිර්මාණය කිරීමෙන් වැළකී සිටිය යුතු බවට වන එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ ස්ථාවරය මෙහි දක්වා ඇත.
හමුදා බලතල සහ දීර්ඝකාලීන රැඳවුම් නියෝග
පොලිස් බලතල සන්නද්ධ හමුදාවන්ට සහ වෙරළාරක්ෂක බලකායට ලබා දීම හරහා “ත්රිවිධ හමුදාමය හදිසි තත්ත්වයක්” ස්ථිරවම පවත්වාගෙන යාමට උත්සාහ කරන බවත්, එය වධහිංසා පැමිණවීමේ සහ අතුරුදහන් කිරීමේ අවදානම වැඩි විය හැකි බවත් සදහන් වෙයි.
රාජ්යයද? ජනතාවද?
මෙම පනතේ නමෙහි පවා “රාජ්යය ආරක්ෂා කිරීම” (Protection of the State) යනුවෙන් සඳහන් කිරීම මගින් රජය ආරක්ෂා කිරීමට වැඩි අවධානයක් දී ඇති බව නියෝජිතයෝ පෙන්වා දෙති. ඒ වෙනුවට ජනතාව සහ ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම කෙරෙහි පනතේ අවධානය යොමු විය යුතු බව (Refocus) ඔවුන් රජයට යෝජනා කර ඇත.
වෙනත් ප්රධාන කරුණු:
• සංවිධාන තහනම් කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට ඇති අසීමිත බලතල.
• වැඩවර්ජන සහ විරෝධතා ත්රස්තවාදී ක්රියා ලෙස සලකා දඬුවම් කිරීමේ හැකියාව.
• පනත යටතේ ක්රියා කරන නිලධාරීන්ට ලබා දී ඇති පුළුල් මුක්තිය (Immunity Clause).
එක්සත් ජාතීන්ගේ නියෝජිතයින් අවධාරණය කරන්නේ ඕනෑම ත්රස්ත විරෝධී පියවරක් ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් නීතිය, සරණාගත නීතිය සහ මානුෂීය නීතියට අනුකූල විය යුතු බවයි. මෙම ලිපිය හරහා ඔවුන් රජයෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ සිවිල් සමාජය සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයින් සමඟ විනිවිදභාවයකින් යුතුව තවදුරටත් සාකච්ඡා කර මෙම පනත සංශෝධනය කරන ලෙසයි.
(මෙය එක්සත් ජාතීන් විසින් ජනාධිපතිවරයාට යොමුකළ ලිපියේ කෙටි අනුවාදයක් වන අතර, Mashing Translate(GenAI) කිරීමකින් පසුව සංස්කරණය කරන ලද බව සලකන්න)
Video Overview by NotebookLM
