iMage:Theepachelvan Piratheepa/Facebook
ලේඛක දීපචෙල්වන්(Theepachelvan Piratheepan) විසින් ඉන්දියාවේ, චෙන්නවා සිට රැගෙන ආ කෘති ප්රමාණයක් ශ්රී ලංකා රේගුව විසින් රඳවා තබා ගැනීම, හුදු පරිපාලනමය ක්රියාවලියකට එහා ගිය, ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයක මූලික නිදහස ප්රශ්න කරන බරපතල සිදුවීමකි. විශේෂයෙන්ම ‘ජාතික සමගියට බාධාවීම‘ වැනි පුළුල් සහ අවිනිශ්චිත නිර්වචන භාවිත කරමින් නිර්මාණාත්මක කෘති, ශ්රී ලංකා රේගුව විසින් අත්අඩංගුවට ගැනීම මගින් මතු වන ගැටලු කිහිපයක් මෙසේ අවධාරණය කළ යුතුය.
1. මතවාද පිරික්සීමට රේගුවට ඇති අයිතිය කුමක්ද?
ශ්රී ලංකා රේගුව යනු රටකට ඇතුළු වන භාණ්ඩවල නීත්යානුකූලභාවය සහ බදු අය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන ආයතනයකි. එහෙත්, ලේඛකයෙකුගේ පරිකල්පනය හෝ දෘෂ්ටිවාදය විමර්ශනය කිරීමට තරම් දේශපාලන හෝ සාහිත්යමය අධිකාරියක් රේගුවට හිමි වන්නේ කෙසේද? පොතක් යනු සාමාන්ය භාණ්ඩයකට වඩා අදහස් පද්ධතියකි. එම අදහස් පද්ධතිය සමාජයට ‘අන්තරායකර’ ද යන්න තීරණය කිරීමට රේගු නිලධාරීන්ට ඇති බුද්ධිමය මෙවලම් මොනවාද? නිර්මාණයක් කියවා එහි අන්තර්ගතය දේශපාලනිකව විග්රහ කිරීම රේගුවේ රාජකාරියක් නොවන අතර, එවැනි මැදිහත්වීමක් මගින් සිදුවන්නේ ව්යවස්ථාපිතව තහවුරු කර ඇති ප්රකාශනයේ නිදහස උල්ලංඝනය කිරීමකි.
2. ‘ජාතික සමගිය’ නිර්වචනය කිරීමේ අත්තනෝමතිකභාවය
‘ජාතික සමගිය’ යන පදය ලංකාවේ බොහෝ විට භාවිත කර ඇත්තේ විකල්ප අදහස් මර්දනය කිරීමේ මෙවලමක් ලෙසය. යම් කෘතියක් ජාතික සමගියට බාධාවක් දැයි තීරණය කරන්නේ කවුද? රේගුව විසින් ජාතික සමගිය නිර්වචනය කරන මට්ටමට රාජ්ය යාන්ත්රණය පත්වීම විහිළුවකි; එය විහිළුවකටත් වඩා බියකරු තත්ත්වයකි. සැබෑ ජාතික සමගිය ගොඩනැගිය හැක්කේ විවිධ ජාතීන්ගේ වේදනාවන්, මතකයන් සහ දේශපාලන අභිලාෂයන් සහිත සාහිත්ය කෘතිවලට නිදහසේ සංසරණය වීමට ඉඩ හැරීමෙන් මිස, ඒවා යකඩ සපත්තුවට යට කර සැඟවීමෙන් නොවේ. දකුණ තවමත් තේරුම් නොගෙන ඇති සත්ය ද මෙයයි.
3. පද්ධතියේ වෙනස් නොවන ‘වර්ගවාදී ඉන්ධන’
ආණ්ඩු මාරු වුවද, රාජ්ය ආයතන තුළ මුල් බැසගෙන ඇති පැරණි වැඩවසම් සහ අධිපතිවාදී මානසිකත්වය වෙනස් වී නොමැති බව මෙම සිදුවීමෙන් මනාව පැහැදිලි වේ. රේගුව හෝ පොලීසිය වැනි ආයතන තවමත් ක්රියාත්මක වන්නේ සංඛ්යාවෙන් සුළුතර ජාතීන්ගේ හඬවල් කෙරෙහි සැකයෙන් බලන ‘ආරක්ෂක රාමුවක’ සිටය. පද්ධති වෙනසක් ගැන කතා කරන යුගයක, නිර්මාණකරුවෙකුට තමන්ගේම කෘති මෙරටට ගෙන ඒමට සංස්කෘතික අමාත්යවරයාට ලිපි ලිවීමට සිදු වීමම පද්ධතියේ අසාර්ථකත්වය පෙන්වන කැඩපතක් නොවේද?
4. ආණ්ඩුවේ වගකීම සහ පද්ධතිමය සහතිකයක අවශ්යතාව
මෙවැනි සිදුවීම් වෘත්තීය මට්ටමින් විසඳා ගැනීමට තවමත් නොහැකි වීමෙන් පෙනී යන්නේ, පවතින දේශපාලන අධිකාරියේ ඇතැම් පිරිස් ද යම් මට්ටමකින් මෙම මර්දනකාරී යාන්ත්රණය මත යැපෙන බව යැයි කෙනෙක්ට සැක කළ හැකිය. එසේම, ලේඛකයෙකුගේ නිදහස වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම යනු හුදෙක් එක් පුද්ගලයෙකු වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමක් නොවේ; එය සමස්ත සමාජයේම සිතීමේ සහ ප්රකාශ කිරීමේ අයිතිය වෙනුවෙන් කරන අරගලයකි. එබැවින්, පුද්ගලික විසඳුම්වලින් ඔබ්බට ගිය පද්ධතිමය සහතිකයක් අපට අවශ්යය.
කෙසේ නමුත්, දීපචෙල්වන් සිය ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් ආචාර්ය හිනිදුම සුනිල් සෙනවි, සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්යවරයාට ලිපියක් යොමු කර ඇත. ඇතැම් විට දේශපාලන මැදිහත්වීමක් මත එම පොත් තොගය අද-හෙට නිදහස් වීමට ද ඉඩ තිබේ. එහෙත් අප හමුවේ ඇති සැබෑ ප්රශ්නය එය නොවේ. මෙලෙස දේශපාලන අධිකාරියේ මැදිහත්වීමෙන් පමණක් විසඳෙන “වරප්රසාදිත සහන” මගින් ප්රකාශනයේ නිදහස තහවුරු කළ නොහැකි බවය.
අද දීපචෙල්වන්ගේ පොත් නිදහස් වුවද, හෙට තවත් ලේඛකයෙකුට හෝ නිර්මාණකරුවෙකුට මෙවැනිම අත්දැකීමකට මුහුණ දීමට සිදු නොවන බවට ඇති සහතිකය කුමක්ද?
නිලධාරීවාදී වාරණයට වැට බැඳීම: රේගු හෝ පොලිස් නිලධාරීන්ට තමන්ගේ පටු දේශපාලන හෝ ආගමික දෘෂ්ටිවාදයන් මත පදනම්ව නිර්මාණාත්මක කෘති වාරණය කිරීමට ඇති අත්තනෝමතික බලය අහෝසි කළ යුතුය.
පැහැදිලි ප්රතිපත්තිමය රාමුවක්: “ජාතික සමගිය” හෝ “ජාතික ආරක්ෂාව” වැනි වචන අවභාවිත කරමින් ලේඛකයන් දඩයම් කිරීම වැළැක්වීමට නම්, ප්රකාශනයේ නිදහස ආරක්ෂා කෙරෙන, මානව හිමිකම් මත පදනම් වූ රාමුවක් ස්ථාපිත කිරීම රජයේ වගකීමකි.
ආණ්ඩුවේ සැබෑ කැපවීම: පද්ධතිය තවමත් ධාවනය වන්නේ පැරණි වර්ගවාදී සහ මර්දනකාරී “ඉන්ධන” වලින් නම්, ආණ්ඩුව කළ යුත්තේ තැනින් තැන මතුවන ගිනි නිවීම නොව, එම යල්පැනගිය යන්ත්රණයම වෙනස් කිරීමයි.
ශ්රී ලංකා කලා මණ්ඩලය සහ රාජ්ය සාහිත්ය අනුමණ්ඩලය නිකුත් කළ නිවේදනය
ශ්රී ලංකා කලා මණ්ඩලය සහ රාජ්ය සාහිත්ය අනුමණ්ඩලය විසින් මේ සම්බන්ධයෙන් නිවේදනයක් නිකුත් කර ඇත. ‘නිවේදනයක් නිකුත් කිරීම’ පමණක් සතුටට කරුණක් වුවද, එය ප්රකාශනයේ නිදහස වැනි බැරෑරුම් මාතෘකාවක් සම්බන්ධයෙන් දක්වා ඇති අතිශය දුර්වල ප්රතිචාරයකි. එහි ඇති බරපතල දුර්වලතා කිහිපයකි:
(අ) ආයතනික ස්වාධීනත්වයක් නොමැති වීම: කලා මණ්ඩලයක් හෝ රාජ්ය සාහිත්ය අනුමණ්ඩලයක් යනු ලේඛකයන්ගේ සහ කලාකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය යුතු ස්වාධීන ආයතනයි. එහෙත් මෙම නිවේදනය පුරාම දක්නට ලැබෙන්නේ අදාළ අමාත්යවරයාගේ ප්රතිරූපය ඔසවා තැබීමට දරන උත්සාහයකි. “අමාත්යවරයා උපදෙස් දී තිබේ”, “අමාත්යවරයා පෞද්ගලිකව දන්වා තිබේ” යනුවෙන් සඳහන් කරමින් ඔවුන් උත්සාහ කරන්නේ ‘ප්රතිපත්තිමය විසඳුමක්’ වෙනුවට ‘දේශපාලන අනුග්රහයක්’ ගැන කතා කිරීමටය.
(ආ) මර්දනකාරී යාන්ත්රණය සාධාරණීකරණය කිරීම: රේගුව විසින් පොත් රඳවා ගැනීම “ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ නොව රේගුව සතු බලතල යටතේ සිදු වූවක්” බව පැවසීම මගින් මෙම නිවේදනය වක්රව උත්සාහ කරන්නේ, සිදුව ඇති මර්දනකාරී ස්වරූපය සේදීමටය. කුමන පනතක් යටතේ වුවද, ලේඛකයෙකුගේ පොත් තොගයක් පරීක්ෂාවට ලක් කිරීම හෝ අත්අඩංගුවට ගැනීම ප්රකාශනයේ නිදහසට එල්ල වන බරපතල බාධාවකි.
(ඇ) ‘වචන හරඹ’ මිස පැහැදිලි ස්ථාවරයක් නොමැති වීම: නිවේදනයේ අවසාන කොටසේ “භාෂණයේ හා ප්රකාශනයේ අයිතිය සුරක්ෂිත කිරීම පිළිගන්නා අප…” යනුවෙන් සඳහන් කළද, එවැනි අයිතීන් උල්ලංඝනය වන ආයතනික ව්යුහයන් පවතින්නේ “බොහෝ කාලයක් තිස්සේ” බව පවසමින් ඔවුන් පද්ධතියේ වරද සාමාන්යකරණය (Normalize) කරයි. ලේඛකයාට සිදු වූ අසාධාරණය හෙළා දැකීමට හෝ රේගුවේ මෙවැනි ක්රියා අනාගතයේදී සිදු නොවිය යුතු බවට ඍජු බලපෑමක් කිරීමට ඔවුන් අපොහොසත් වී ඇත.
(ඈ) ගැටලුවේ බැරෑරුම්කම හෑල්ලු කිරීම: ලේඛකයෙකුගේ කෘති 360ක් රඳවා ගැනීම යනු බරපතල තත්ත්වයකි. එහෙත් මෙම නිවේදනය ලියා ඇත්තේ ඉතා “ලිහිල්” සහ “නිලධාරීවාදී” ස්වරූපයකිනි. එයට තිබිය යුතු දේශපාලනික බරසාරකම මෙහි නැත. රේගුවට මෙවැනි දෙයක් කිරීමට ඇති අයිතිය ප්රශ්න කරනවා වෙනුවට, “අපි සාකච්ඡා කරමින් ඉන්නේ” වැනි සැහැල්ලු ප්රකාශ මගින් පෙනී යන්නේ ඔවුන් මේ සිදුවීම බැරෑරුම් ලෙස ගෙන නොමැති බවයි.
කෙසේ නමුත්,
දීපචෙල්වන්ගේ කෘති වහාම නිදහස් කළ යුතුය. ඔහුගේ ප්රකාශනයේ නිදහස ආරක්ෂා කළ යුතුය. නිර්මාණකරුවෙකුගේ පරිකල්පනය හිරගෙවල්වල හෝ රේගු ගබඩාවල සිරකර තැබිය නොහැක. එය ප්රජාතන්ත්රවාදී ශිෂ්ටාචාරයකට නොගැලපෙන ලැජ්ජාසහගත ක්රියාවකි.
